Home

Thời gian vừa qua, trên các trang mạng Công giáo liên tục xuất hiện nhiều bài viết thể hiện quan điểm của nhiều tác giả về tình hình giáo hội Công giáo Việt Nam (GHCGVN). Trong số đó, có một số lượng lớn bài viết bàn về cách hành xử và thái độ của Hội đồng giám mục Việt Nam (HĐGMVN), cũng như cá nhân các giám mục trong HĐGMVN trước các thông tin và sự kiện đang diễn ra trên đất nước chúng ta. Người viết thuộc đủ mọi thành phần: giáo sĩ, giáo dân, kiều bào, trí thức… và cả những học giả ngoài Công giáo.

Theo dõi những bài viết về các giám mục, tôi thấy có vị được tán dương hết lời, có vị bị phê phán quá sức, cũng có những vị ít khi hoặc hầu như không được đê cập tới trên các trang mạng này. Mọi điều khen hay chê, tán dương hay phê bình, ủng hộ hay chống đối thì trong thời gian qua chúng ta cũng đã nhận thấy. Tôi không nhắc lại những điều đó nữa, chỉ xin được nêu lên một vài suy nghĩ của riêng mình về các vị chủ chăn trong HĐGM của chúng ta:

Trước hết, khi tuyển chọn ứng viên giám mục, tôi nghĩ các vị hữu trách phải cầu nguyện và đắn đo suy nghĩ rất nhiều. Đó là chưa kể đến việc phải bàn hỏi kỹ lưỡng với tất cả những người có liên quan. Điều đặc biệt là ứng viên đó phải hội tụ đầy đủ các yếu tố như luật định, cách riêng là phải trổi vượt về đời sống đạo đức. Quá trình tìm kiếm và tuyển chọn kỹ càng như thế giúp ta nhận ra rằng: khi một linh mục được tuyển chọn vào hàng giám mục, thì linh mục đó phải là người có đời sống đạo đức, thánh thiện, có khả năng lãnh đạo dân Chúa, và nhất là phải biết cư xử sao cho vừa hợp với lẽ đời vừa không trái với luật Tự Nhiên. Là những Ki-tô hữu, chúng ta tin chắc rằng Mẹ Hội Thánh không bao giờ đưa những người bất xứng lên chức giám mục để phục vụ lợi ích thiêng liêng cho con cái mình.

Kế đến, bản thân mỗi vị giám mục phải lo lắng rất nhiều việc. Áp lực đối với các giám mục rất lớn. Các ngài vừa phải “khôn như rắn” mà vừa phải “hiền lành như bồ câu”. Tôi nghĩ, sống trong một xã hội mà lắm lúc tôn giáo vẫn bị xem như một “hiện tượng đời sống” thì các giám mục rất khó lòng để có thể hoàn trọn mọi việc một cách tuyệt đối được. Theo dõi các bài viết trên mạng, tôi thấy nhiều tác giả phê phán các giám mục hết sức nặng nề. Nhưng phê phán đó – tôi hiểu là đều khởi đi từ sự nhiệt tâm và tấm lòng yêu mến Giáo hội. Nhưng vô tình nó lại làm cho Giáo hội bị phân tán, từ đó xuất hiện bệnh bè phái. Đây là điều vô cùng tệ hại! Bởi Satan sẽ rất lấy làm thích thú khi nhìn thấy Giáo hội được xây trên đá tảng Phê-rô đang từng ngày lụi bại và rời xa nhau, bởi chất kết dính là tình Hiệp thông cứ mất dần, mất dần.

Trong những bài viết của mình, nhiều tác giả cho rằng khi xảy ra sự việc như thế thì các giám mục phải làm như thế này, phải làm như thế kia. Điều đó chẳng khác nào chúng ta buộc các giám mục phải theo ý của mình, chẳng khác nào chúng ta “định hướng mục vụ” cho các giám mục. Nhiều khi có những vấn đề không thể đánh giá nó là tốt hay xấu ngay được, cần phải có thời gian để suy xét và phân định rõ ràng. Bởi lẽ “…một điều được được coi là đúng không phải chỉ vì điều ấy hợp với lí luận, hợp với kinh nghiệm, hợp với khách quan, hợp với xã hội, mà chủ yếu vì điều ấy hợp với ý Chúa, hợp với kế hoạch của Chúa…” (x. Để hạnh phúc hơn. Mười đề tài luân lý Ki-tô giáo – Đặng Xuân Thành, tr 132). Tôi nghĩ chúng ta nên bình tâm lại mà cầu nguyện và biện phân một cách thấu đáo hơn mọi vấn đề liên quan đến các giám mục của mình. Chúng ta phải tố giác cái xấu, cái ác, nhưng chúng ta không kết án anh em, không phán xét đồng loại. Vì việc phán xét và kết án, là việc của riêng một mình Thiên Chúa.

Hơn nữa, chúng ta hãy thử đặt mình vào vị trí của các giám mục thử xem. Vấn đề không hề đơn giản như chúng ta nghĩ. Các ngài phải tiên liệu sao cho vấn đề được giải quyết một cách toàn diện, chứ không chỉ giải quyết cho riêng một cá nhân hay cộng đoàn nào. Mỗi vị trí, mỗi vai trò có những khó khăn riêng mà chỉ khi nào chúng ta ở vào vị trí đó, vai trò đó thì chúng ta mới hiểu một cách tường tận được. Nhiều lúc chúng ta đòi hỏi các giám mục phải lên tiếng về việc này, phải tranh đấu về việc kia cho mình – chỉ vì những việc đó nó liên quan trực tiếp đến quyền lợi và bản thân chúng ta. Sao chúng ta không hiểu cho các giám mục, đặt mình vào vị trí của các ngài, thử đối diện với vấn đề mà các ngài đang lo nghĩ? Tôi thấy có một số bài viết dùng chính Lời Chúa để lên án và chất vấn các giám mục, thậm chí kêu gọi các ngài từ chức. Thật đau lòng khi phải chứng kiến một Giáo hội mà sự chia rẽ lại nghiêm trọng đến dường ấy. Tôi nghĩ đó là một sự xúc phạm rất nặng nề đối với các giám mục. Lời Chúa không phải phương tiện để loại trừ lẫn nhau, Lời Chúa cũng không phải là công cụ để mạ lị nhau – không bao giờ là như thế! Mặt khác, chúng ta hiểu rằng Tòa Thánh không bao giờ muốn bổ nhiệm một giám mục nào về nhiệm sở mới, để rồi ngay sau đó vị giám mục ấy xin được từ chức. Cứ như việc thuyên chuyển và bổ nhiệm của Tòa Thánh là trò đùa! Vậy thì còn gì là nề nếp và kỷ luật trong Giáo hội nữa!

Tôi chợt nghĩ, điều quan trọng nhất là do chúng ta thiếu đi những mối tương quan liên vị. Chúng ta chỉ nghe, xem chứ ít khi gặp gỡ, trao đổi trực tiếp với nhau. Vì vậy lắm lúc cái nhìn của chúng ta bị chệch hướng đi phần nào. Truyền thông ngày càng tiến bộ, thông tin vì thế cũng phổ biến hơn, nhưng sự gặp gỡ và trò chuyện với nhau thì lại ít đi ; vì thế dễ gây ra sự hiểu lầm hoặc ngộ nhận. Tôi không có ý nói truyền thông đơm đặt, nhưng truyền thông phải phục vụ cho lợi ích của con người một cách toàn diện. Nghĩa là “Khi quan tâm tới những nhu cầu và lợi ích của nhóm này, việc truyền thông không được làm cho nhóm ấy chống đối các nhóm khác” (x. Để hạnh phúc hơn. Mười đề tài luân lý Ki-tô giáo – Đặng Xuân Thành, tr 139). Xét cho cùng, dù cho các phương tiện truyền thông có hiện đại đến đâu thì chúng cũng không thể thay thế được những mối quan hệ trực tiếp giữa người với người.

Phát biểu, nhận định về các giám mục của mình là điều mọi người đều có thể làm. Nhưng phát biểu và nhận định thế nào cho phù hợp với đức tin và luân lý, cũng như phải giữ sự kính trọng đúng mực đối với các ngài. Nếu những phát biểu hoặc nhận định trở thành những lời quy kết và xúc phạm thì chúng ta đừng nên phát biểu hay nhận định làm gì. Chúng ta chỉ nghĩ đơn giản là phải nói thẳng, nói thật, nói cho mạnh mẽ vào thì chúng ta mới xây dưng, mới đóng góp cho Giáo hội. Nhưng vô tình chúng ta lại đang gây chia rẽ trong Giáo hội, đang loại trừ chính anh em đồng đạo của mình.

Giáo hội không bao giờ phong thánh cho người sống. Bởi còn sống, còn lữ hành là còn phạm tội. Các giám mục của chúng ta cũng thế; Các ngài cũng có những yếu đuối và lầm lỗi rất “người” như chúng ta. Vậy tại sao khi cùng mang lấy một thân phận tội lỗi, yếu đuối – chúng ta không chia sẻ và cầu nguyện cho các ngài, mà lại lớn tiếng phê phán và lên án các ngài? Tôi không bênh vực hay biện bạch cho sự lầm lạc của các giám mục. Nhưng nếu có những vị chủ chăn như thế, thì các vị ấy sẽ phải chịu sự phán xét nghiêm khắc của Thiên Chúa và của lương tâm người mục tử. Bổn phận của chúng ta là vẫn phải luôn kính trọng (trong chừng mực), và luôn cầu nguyện cho các ngài, xin Chúa giúp cho các ngài luôn trung tín với sứ vụ mà Chúa đã giao phó.

Tôi viết ra những dòng này khi ý thức đầy đủ rằng bản thân sẽ phải gặp ít nhiều điều tiếng. Có thể tôi sẽ bị cho là viết theo “đơn đặt hàng” hay sự chỉ đạo của một nhân vật nào đó… Nhưng tôi xin đón nhận tất cả trong lòng mến và sự cảm thông. Chỉ mong sao đóng góp nhỏ nhoi của mình được tất cả những ai có thiện chí đón nhận như một chút keo dính, góp phần hàn gắn lại nỗi đau chia rẽ và quyện chặt lại tình hiệp thông trong Giáo hội Việt Nam của chúng ta.

Viết xong lúc 18h42  ngày 22 tháng 10 năm 2010.

Giu-se Trịnh Việt Tân

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s